Magazines / Nr 04 2016

Nr 04 2016

Volksverhuizing

Nederlanders verhuizen gemiddeld zeven keer in hun leven. Dat is dus gemiddeld één keer in de tien jaar. Vaak doen ze dat uit eigen beweging. In het plaatsje Kiruna in het noorden van Zweden hebben de inwoners geen keuze. De complete stad met bijna 20.000 inwoners wordt namelijk verplaatst als gevolg van het uitdiepen van een ijzermijn.

Kiruna werd meer dan honderd jaar geleden gesticht als nederzetting bij een van de grootste ijzermijnen ter wereld op een paar honderd kilometer boven de poolcirkel. De stad is gedurende het overgrote deel van het jaar dan ook bedolven onder een dik pak sneeuw. De Kiruna afzetting strekt zich uit over 4 kilometer, in een gemiddeld 80 meter brede zone, die een diepte bereikt van minstens 2 kilometer. Uit de mijn in Kiruna wordt dagelijks een enorme hoeveelheid aan ijzererts gehaald, grotendeels bestemd voor China. De mijn is nog lang niet uitgeput, maar vraagt wel belangrijke offers.

Door de winning van het ijzererts is er sprake van deformatie, het verzakken van de grond. Boven- dien loopt een belangrijke ader dwars onder het huidige Kiruna door. Het proces van deformatie verloopt langzaam, maar als het op deze manier doorzet, zal de stad in 2050 grotendeels in de grond zijn verdwenen. Reden voor de lokale overheden om in 2004 een nogal rigoureuze beslissing te nemen en de stad te verplaatsen, waarvoor het Zweedse staatsmijnbouwbedrijf LKAB een ste- vige duit in het zakje doet. Ze betalen de bewoners de marktprijs plus 25 procent voor hun huidige huis. Of de bewoners kunnen kiezen om met gesloten portemonnee een kant en klaar nieuw huis te betrekken.

Het Zweedse White Arkitekter, werkgever van de Nederlander Koen Kragting, tekende mee aan het ontwerp van de nieuwe stad, ruim drie kilometer verderop. Volgens hem is de deformatie verge- lijkbaar met de problemen die in Groningen zijn ontstaan als gevolg van de gaswinning, schrijft hij in het AD. Het nieuwe Kiruna is straks ook echt helemaal nieuw. Slechts drie iconische gebouwen, waaronder de kerk, worden compleet verhuisd. Overigens is het wel de bedoeling materialen van de oude huizen enkele kilometers verderop weer te hergebruiken. Bewoners mogen bijvoorbeeld bouwdelen van hun eigen huis meenemen, zoals de voordeur of andere herkenbare elementen. De verwachting is dat de volksverhuizing een jaar of twintig zal duren.

Ik wil graag een proefexemplaar of abonnement.

Ik wil graag een: