VMRG Artikel Stadspoort Pontsteiger Gevelbouw Gevelbranche Vakblad Nederland
03:12
10-05-2019

VMRG | Eigentijdse stadspoort

Op de kop van de Pontsteiger in Amsterdam, waarvandaan de pont naar Amsterdam Noord vertrekt, staat sinds eind 2017 wellicht het meest prestigieuze project van onze hoofdstad. Pontsteiger vormt letterlijk een eigentijdse stadspoort voor aanvarende schepen op het IJ. Gezien de vorm en ligging van het gebouw, met een zee aan ruimte, water en licht, een prestigeproject van de hoogste orde. Ook op technisch gebied waarbij zeer hoge eisen werden gesteld aan het gevelprofielsysteem en de zonwering ten aanzien van potentiële windbelastingen.

Pontsteiger is een ontwerp van architectenbureau Arons en Gelauff en gerealiseerd door bouwcombinatie Dura Vermeer en De Nijs. Bewoners ervaren dankzij de specifieke (stoel)vorm het mooiste uitzicht, de beste zonligging en een optimale woonindeling. Deze vorm maakt het gebouw niet alleen tot een opvallende verschijning, maar tegelijk ook open en luchtig. Op de begane grond bevinden zich de commerciële ruimtes in de vorm van paviljoens en vanaf de tweede verdieping begint het woongebouw. Kers op de taart vormt het exclusieve penthouse helemaal bovenin op een kleine 60 meter hoogte met een oppervlakte van maar liefst 1.440 m2.

VMRG Artikel Stadspoort Pontsteiger Gevelbouw Gevelbranche Vakblad Nederland

Hoge isolatiewaarde

Pontsteiger bestaat uit een laagbouw en twee torens met een brugdeel. De laagbouw is traditioneel gebouwd, de hoogbouw bestaat uit geprefabriceerde gevelelementen, uitgevoerd in wit beton met Noors wit marmer en is voorzien van ingestorte geglazuurde steenstrips. “Al vanaf 2008 zijn we via onze contacten bij Arons en Gelauff betrokken bij het project voor de invulling van de kozijnen in de gevelelementen,” zegt Richard Meyer van Kawneer. “Vanwege de crisis werd het project echter uitgesteld. Vervolgens zijn de aantekeningen in 2014 weer ter tafel gekomen nadat onze klant Rollecate de opdracht werd gegund voor de gevelvulling. Daarna zijn we samen opgetrokken voor de bepaling van de detaillering.” Wim van den Dool, commercieel technisch adviseur bij Rollecate, kan dat beamen en zegt: “We hebben een aantal voorstellen gedaan voor wat betreft de invulling van de aluminium kozijnen en de vliesgevel in het brugdeel met in het achterhoofd een zo hoog mogelijke, maar economisch verantwoorde isolatiewaarde.”

VMRG Artikel Stadspoort Pontsteiger Gevelbouw Gevelbranche Vakblad Nederland

Gepatenteerde isolatietechnologie

De riante gevelopeningen zijn voorzien van het Kawneer RT 72-systeem voor ramen en deuren. Volgens Van den Dool een perfect systeem om aan de gevraagde isolatie-eisen te voldoen, met dank aan de Reflex-isolatietechnologie. “Dankzij deze gepatenteerde isolatietechnologie hebben wij de mogelijkheid om de thermische onderbreking van aluminium profielen sterk te verbeteren,” legt Meyer uit. “Een speciale coating op de binnenkamers zorgt ervoor dat warmte gereflecteerd wordt, voor een verbeterde isolatie. Daarnaast hoeft er minder isolatiemateriaal toegevoegd te worden om een bepaalde Uf-waarde te behouden.”

VMRG Artikel Stadspoort Pontsteiger Gevelbouw Gevelbranche Vakblad Nederland

Van den Dool: “Op deze specifieke profielserie hebben wij een aantal modificaties uitgevoerd om de serie geschikt te maken voor toepassing in Pontsteiger. Ook de wind- en waterdichtheid was een uitdaging, gezien de hoogte en locatie van het gebouw. We hebben een mock-up gebouwd en de wind- en waterdichtheid beproefd. Het proefelement werd bovendien gebruikt om bewoners alvast een indruk te geven van het eindresultaat.”

Zonwering

Kawneer maakt standaard gebruik van een verborgen waterafvoer, maar door de hoogte van het gebouw en dus ook de stand van de ramen kan aan de onderzijde van de ramen de waterafvoer worden gezien. Meyer: “Door een kleine aanpassing van het profiel hebben we de mogelijkheid van inkijk naar de waterafvoergaten weggenomen. Dankzij de modulaire opzet van onze systemen, kunnen we projectmatig kleine aanpassingen op de standaard profilering voorzien, zowel op technisch als op esthetisch vlak.” Ook Schellekens & Schellekens kon bij Pontsteiger niet uit de voeten met een standaard zonweringsoplossing. “Aan de hand van de details van de opdrachtgever hebben we een specifieke koppelgeleider ontwikkeld om twee schermen te kunnen geleiden,” vertelt Jan van Eldik, productiemanager bij Schellekens & Schellekens. “De ruimte was te beperkt om twee zijgeleiders naast elkaar te monteren. Tevens werden verschillende eisen gesteld aan de afstand van de schermen tot de gevel. Hiervoor hebben we speciale uitvulblokken ontwikkeld die gestapeld konden worden om zo te kunnen voldoen aan de uitkraging.”

VMRG Artikel Stadspoort Pontsteiger Gevelbouw Gevelbranche Vakblad Nederland

826 screens

Vanwege de locatie aan het water in combinatie met de hoogte van het gebouw heeft Schellekens & Schellekens de Proscreen Zip toegepast. Van Eldik: “De ritsen aan de zijkant zorgen voor een optimale afsluiting tegen zonlicht én natuurlijk voor een extreme windbestendigheid tot windkracht 8. Dat is echt wel nodig op die hoogte. Het kan er aardig tekeer gaan. Groot voordeel van een zipscreen is dat ze niet direct omhoog gestuurd worden als het waait. De in totaal 826 screens zijn allemaal automatisch gestuurd (op zon en wind), maar kunnen daarnaast individueel bediend worden. De windbeveiliging is vanzelfsprekend leidend.” De zonweringsspecialist heeft alle screens volledig 3D in BIM geëngineerd. “Omdat het hele project compleet in open BIM is getekend, konden we de maatvoering voor onze screens rechtstreeks uit BIM halen en was er vooraf veel overleg en afstemming met de betrokken partijen. Dat heeft geleid tot nul faalkosten én het pand is zelfs bekroond met de open BIM Award, een internationale onderscheiding.”

VMRG Artikel Stadspoort Pontsteiger Gevelbouw Gevelbranche Vakblad Nederland

De prefab gevelelementen voor de torens zijn volledig kant-en-klaar, inclusief kozijnen, beglazing en zonwering, aangeleverd en in één beweging gemonteerd. De laagbouw is ter plaatse gerealiseerd. De vliesgevel voor het brugdeel verdient ook een eervolle vermelding. “Het idee van de architect was om zoveel mogelijk de structuur van de constructie in de vliesgevel op te nemen,” zegt Van den Dool. “Dat hebben we bereikt met behulp van panelen die in een kruisverband zijn aangebracht. Ook hier zijn weer de nodige tests uitgevoerd ten aanzien van wind- en waterdichtheid. De omvang, de logistiek en techniek maken dit project voor Rollecate tot een project waarin we onze expertise optimaal hebben kunnen laten gelden.”

Pontsteiger is misschien wel het meest omstreden en tegelijk het meest iconische ontwerp van architectenbureau Arons & Gelauff. Met 80 a 85 meter hoogte aan de zijde van het IJ is het in ieder geval een gegarandeerd blijvend icoon.

Gevelbouw partners

Bouwinfo

Pontsteiger, Amsterdam

Opdrachtgever
Amsterdam ARCHE VOF

Architect
Arons en Gelauff

Gevelbouwer
Rollecate

Systeemleverancier
Kawneer Benelux

Leverancier zonwering
Schellekens & Schellekens

Leverancier panelen
Panelen Holland B.V.

VMRG Artikel BENG Energiegebruik Vakblad nederland gevelbranche