04:39
26-10-2015

VMRG | Delft is weer één

Het spoor dat de binnenstad van Delft decennialang in tweeën deelde is met de aanleg van de spoortunnel verdwenen. De combinatie van een stationshal en een stadskantoor bovenop een ondergronds station dat als het ware functioneert als een metrostation is uniek. Als je via de roltrappen naar boven gaat, ontvouwt zich het indrukwekkende plafond van de stationshal. Kijk je naar buiten, dan zie je de historische stad en het oude station, als een modern ‘Gezicht op Delft’ van Vermeer. Mecanoo Architecten heeft het stadskantoor en de stationshal vormgegeven, terwijl Benthem Crouwel Architects verantwoordelijk is voor het ontwerp van het ondergrondse station, de tunnelmonden en de diverse techniekgebouwen.

De historische gebouwen en grachten; Delft als Prinsenstad, verbonden met de Oranjes; en natuurlijk het wereldberoemde Delftsblauw aardewerk: in de binnenstad van Delft weerspiegelt zich het verleden, aldus Jasper Tonk van Mecanoo. “Op en rond de campus van de Technische Universiteit Delft aan de rand van de binnenstad schuilt de belofte van toekomstige technische ontwikkelingen en innovatie. Het karakter van Delft, de combinatie van verleden en toekomst, vormde het uitgangspunt in de uitwerking van het ontwerp van het stadskantoor en de stationshal.”

Delfts Blauw
Een gewelfd plafond, voorzien van een indrukwekkende historische kaart van Delft en omgeving uit 1877 verbindt de stationshal en de in aanbouw zijnde stadshal. De wanden en kolommen zijn betegeld met een moderne interpretatie van Delfts Blauw. In 2017 kan je direct van de stationshal de stadshal inlopen. Jasper Tonk: “De glazen huid van het gebouw weerspiegelt de Hollandse wolkenluchten. De panelen van gesmolten glas met lensachtige bollen verwijzen naar het gegoten glas dat in vele oude panden in Delft te vinden is. De combinatie en het ritme van open panelen van high performance glas en gesloten panelen met gesmolten glas dragen bij aan het energiezuinig klimaatconcept en zorgen voor een hoge mate van duurzaamheid. De verlaagde daklijnen op de hoeken zorgen voor een geleidelijke overgang naar de kleinschalige bestaande bebouwing van de Delftse binnenstad en het aangrenzende Westerkwartier. De alzijdigheid verbindt de historische binnenstad ten oosten van de spoortunnel met de wijken ten westen, waar de meeste Delftenaren wonen, en herdefinieerd zo het centrum van de stad. Insnijdingen in de glazen massa van het stadskantoor vormen een patroon van stegen en binnenplaatsen, geïnspireerd op de fijnmazige structuur van straatjes in het oude Delft.”

De stationshal maakt deel uit van de eerste fase van de ontwikkeling van het station en stadskantoor. Het eerste deel van het flexibel in te richten stadskantoor wordt begin 2016 in gebruik genomen. Als in 2017 het oude spoorviaduct is afgebroken en de stadshal en het resterende deel van het stadskantoor voltooid, dan is het hele complex af.

Glad en vlak
Uitgangspunt voor de gevel van het stadskantoor en de stationshal was een glazen omhulsel zonder zichtbare profielen en met zo smal mogelijke voegen, zegt Koen Bernards van AKS Bouw, verantwoordelijk voor de engineering, productie en montage van de markante glazen gevel. “Op de begane grond hebben we een stalen vliesgevel (opzetconstructie) van 1.400 m2 aangebracht. De rest van het gebouw, zo’n 7.800 m2, is voorzien van twee typen elementgevels. Het grootste deel is uitgevoerd als elementgevel met een niet zichtbare glasbevestiging. Zo zijn de patio’s voorzien van een elementgevel met glaslatten, waarin 221 stuks elektrisch te bedienen PAF-ramen zijn opgenomen. Daarnaast hebben we nog 450 m2 stalen brandwerende binnenpuien en twee glasdaken gerealiseerd.” De elementgevel is een esthetisch én technisch stukje maatwerk. AKS Bouw voert 760 van de 1.533 gevelelementen uit met ruiten van gesmolten glas met lensachtige bollen, refererend aan het glasblazersverleden van Delft. Koen Bernards: “Tevens hebben we in samenwerking met Schüco een aluminium profiel met een minimale aanzichtbreedte ontwikkeld. Een speciaal klemprofiel zorgt ervoor dat van buitenaf niet zichtbaar is hoe de beglazing in het aluminium profiel gemonteerd is. De elementgevels hebben andere maattoleranties dan de achterliggende staalconstructie. Daarom passen we speciale ankers toe die de bouwkundige toleranties in drie richtingen kunnen opvangen.”

AKS Bouw heeft de elementen kant-en-klaar en just-in-time op de bouw geleverd om vervolgens direct in de gevel te hangen. Dat leverde volgens Bernards een hoge bouwsnelheid op en bespaarde schaarse opslagruimte.

Daglicht
Benthem Crouwel Architects is al sinds 2001 zeer nauw betrokken bij het project Spoorzone Delft. In opdracht van ProRail bepaalde Benthem Crouwel, samen met de ingenieurs van Railinfra Solutions, de ligging van het spoortracé en het station in de stad en ontwikkelde het concept voor de nieuwe OV-knoop. “In het nieuwe concept worden de stromen van de verschillende modaliteiten volledig van elkaar los getrokken, waardoor de reiziger zich optimaal en zonder kruisingen kan bewegen,” zegt Daniel Jongtien van Benthem Crouwel Architects. “Het resultaat is een zeer compacte, verticaal gestapelde OV-knoop waarin reizigers op weg naar hun bestemming moeiteloos overstappen van de trein op de tram, de bus de fiets en de taxi. Het nieuwe station van Delft is dan ook met twee eilandperrons, die 9 meter onder grond liggen, een uniek station. Ondanks de ondergrondse ligging ervaar je, door het slimme gebruik van daglicht, als treinreiziger het station als een open, overzichtelijke en veilige plek. De spil van het station is het brede stijgpunt met de verdiepte mezzanine die zowel toegang geeft tot de perrons, de fietsenstalling en tot de stationshal en een ruimtelijk geheel met deze hal vormt. De mezzanine is omgeven door glazen puien. In het stationsplein ligt een glazen vloer met een overspanning van 25 meter die grenst aan de stationshal. Zo kan daglicht tot ver op de ondergrondse perrons doordringen en wordt de reiziger die de trein uit stapt als vanzelf naar het stijgpunt toe getrokken.”

Verticale baffles
De atmosfeer van het ondergrondse station wordt, behalve door het gebruik van daglicht, met name bepaald door het bijzondere plafond. Vier meter boven het perron hangen langgerekte, glanzende aluminium lamellen die de reiziger door hun vorm en richting als het ware de weg wijzen naar het stijgpunt. Dit verlaagde plafond geeft geborgenheid en menselijke schaal en laat toch de robuustheid van het spoor terugkomen in het station. “De ruimte is oorspronkelijk 8 meter hoog en overstijgt daarmee volgens de architect de menselijke maat,” zegt Laurens Schepers van Hunter Douglas, die zich heeft gebogen over de ‘maakbaarheid’ van het ontwerp. “Dit is opgelost door zogenaamde verticale baffles 4 meter boven het plafond te hangen. Bij het ontwerp moesten we een balans vinden tussen esthetiek en uitvoerbaarheid. We namen contact op met Aldowa om samen een oplossing te zoeken voor dit specifieke probleem. De baffles zijn 600 millimeter lang en lopen taps toe met een breedte van 80 millimeter aan de bovenkant en 60 millimeter aan de onderkant. Om tot deze vorm te komen, is het aluminium tot in de perfectie geëxtrudeerd, want het werd voorzien van een hoogglans poedercoating; elke onvolkomenheid komt dan direct aan het licht.”

Ook de bevestiging van het ‘verlaagd plafond’ vroeg de nodige aandacht. Schepers: “De baffles dienen bestand te zijn tegen de krachten van langsrazende treinen: acht keer per uur met een snelheid van 140 km/u. En dat vijftig jaar lang. Met een 3D-simulatieprogramma is de dynamische belasting berekend op de verbinding van de aluminium baffles met de stalen ophangconstructie. In totaal hangt er voor zo’n 50 ton aan aluminium aan het plafond van het station.”

Auto-onderdelen
Voordat de baffles in productie zijn genomen, heeft Aldowa eerst een proefopstelling gemaakt. “Aanvankelijk zou het werk door een andere partij worden gemaakt, maar zij kregen het technisch niet voor elkaar,” weet Joeri Ars van Aldowa. “Wij hebben bewezen de 3D-vormstukken (baffles) wel te kunnen realiseren. De elementen zijn volgens de allerhoogste eisen geproduceerd, alsof het auto-onderdelen zijn, zo minimaal waren de toleranties en zo hoog lag het afwerkingsniveau. De uitdaging zat hem bovendien in het feit dat we een consistente kwaliteit moesten garanderen over de verschillende (deel)leveringen heen.

Boven de verticale baffles hangen ook nog aparte geperforeerde, gezette baffles. Deze zorgen, in combinatie met de geluidsabsorberende Heraklith platen, voor een nagalmtijd van minder dan één seconde. “Dit is een halvering van een nagalmtijd bij andere stations,” zegt Ars.

Met de ingebruikname van het nieuwe station Delft wordt de hoge ambitie van ProRail en de Gemeente Delft om een slim station van hoogwaardige kwaliteit te ontwikkelen werkelijkheid, en wordt een grote stap richting de toekomst gezet.

 

Bouwinfo
Opdrachtgever    ProRail, Gemeente Delft
Architect    Mecanoo en Benthem Crouwel Architects
Gevelbouwer    AKS Bouw
Systeemleverancier    Schüco
Engineering plafondpanelen    Hunter Douglas
Leverancier plafondpanelen    Aldowa
Leverancier draaideuren    BoonEdam
Oplevering eerste fase    2015
Oplevering tweede fase    2017

 

Tekst: Roel van Gils       Beeld: Benthem Crouwel Architects, Jannes Linders

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Lees ons « Privacy statement » voor nadere informatie.

Lees meer over: spoortunnel , Station , stationshal , VMRG

Gevelbouw partners