03:06
30-01-2015

De puzzel is compleet

Met de komst van de Markthal is Rotterdam niet alleen weer een icoon rijker, het zeer imposante kunstwerk wordt nu al aangemerkt als een van de meest bijzondere landmarks van de afgelopen decennia in Nederland. De indrukwekkende geprinte binnengevel van Aldowa vormt het grootste kunstwerk ter wereld. Nog nooit is op zo’n grote schaal één beeld, in de volksmond al de ‘Horn of Plenty’ genaamd, onderdeel verworden van een gebouw.

Het spectaculaire gebouw is niet alleen een ‘foodwalhalla’, maar ook een unieke combinatie van markt en wonen: de boog wordt gevormd door ruim 200 appartementen. De Markthal is één van de vele projecten van architectenbureau MVRDV waarin het idee van ruimte produceren, in plaats van consumeren, zichtbaar wordt. De uitdaging: originele oplossingen vinden voor een intensief gebruik van de ruimte door uiteenlopende functies te combineren en door de stad te zien als driedimensionaal bouwwerk. ‘Stapelen’ is dan ook een opvallend, terugkerende element in het werk van MVRDV.

Lange voorbereiding
“We hebben twee jaar nodig gehad om de meer dan 4.500 unieke gevelpanelen van aluminium te engineeren, zelf te produceren en te monteren”, vertelt Allard Droste van Aldowa. “Los van de techniek was het met name logistiek beschouwd een waarachtig huzarenstuk. Na één jaar van voorbereiding en eenzelfde periode van uitvoering is de puzzel nu compleet.”
In de enorme hal van 117 meter lengte en zo’n 40 meter hoogte vormde de binnengevel een totale oppervlakte van ruim 9.000 vierkante meter. Deze is bekleed met 4.500 unieke puzzelstukjes, waarvan elk stukje van 1,5 bij 1,5 meter zijn eigen deel van de afbeelding heeft.
Samen met opdrachtgevers J.P. van Eesteren en ProVast is er in een vroeg stadium in een breed comité nagedacht over de planning en de uitvoering. Aldowa heeft dat verder doorgepakt door haar team van engineers, productiemedewerkers, monteurs en projectleider samen met haar partners veel energie en tijd in het voortraject te laten besteden. In minutieus detail zijn zaken als bijvoorbeeld de volgorde, de manier van verpakken, de wijze van aan- en afvoer en de inzet van super-steigers besproken. Uitgangspunt was dat de monteur in de Markthal op het juiste moment, het juiste paneel, op de juiste manier monteerde. ›
De ruime ervaring met leanmanagement binnen Aldowa heeft daarbij volgens Droste enorm geholpen. “Cruciaal hierbij was dat het niet vanuit kantoor werd bedacht, maar mede door de monteurs zelf die de uiteindelijke handelingen moesten verrichten.”

Printproces
Voor het printproces heeft Aldowa printbedrijf TS Visuals als partner aangetrokken. Aldowa en TS Visuals opereren samen onder de naam Printfacade® op het gebied van metalen gevels voorzien van een duurzame print. “Het duurzaam ‘opsluiten’ van de afbeelding in de coating is een procedé, dat niet eerder op deze schaal is toegepast. Een waanzinnige uitdaging, maar met een geweldig eindresultaat, waar we enorm trots op zijn.”
Projectleider van Aldowa, Richard Sliep, kent de Markthal na een intensief jaar als zijn broekzak. Elk puzzelstukje heeft hij voorbij zien komen. Zijn grootste uitdaging was de logistiek in de hal zelf. Middels een combinatie van drie onafhankelijke steigers was de gevel bereikbaar. Dit waren twee losse steigers van elf verdiepingen voor ieder één zijde van de hal en één steiger van JP van Eesteren voor het middenstuk, het plafond. “De drie steigers bewogen onafhankelijk van elkaar door de hal. Middels hydraulische lieren werden ze in een vast ritme per week naar een volgende sectie verplaatst. Dit gaf in positieve zin een vast werkritme aan, echter zorgde ook voor een bepaalde druk om per sectie op tijd gereed te zijn. Tevens werd hiermee de maatvoering extreem belangrijk aangezien de secties, dertig stuks in totaal, los van elkaar zijn bekleed, maar wel aansluitend één gevelbekleding diende te vormen. “Ongelofelijk trots zijn wij binnen Aldowa op het feit dat er geen één puzzelstukje onjuist is gemonteerd en daarmee alles in één keer goed is gegaan.”

Maatwerkkozijnen
Voor de Markthal ontwikkelde en produceerde AKS Bouw het kozijnwerk aan alle gevels, alsmede de vliesgevels. “We zijn in dezen de missing link tussen de architect en de bouwkundig aannemer,” vertelt Mario Seminara. AKS Bouw staat bekend als sterke speler in de bouwkundige uitwerking van ontwerpen. “Wij nemen de bouwkundig aannemer zoveel mogelijk werkvoorbereiding en engineering uit handen. Voor de Markthal hebben we verschillende maatwerkproducten gerealiseerd, omdat de eisen aangaande de verschillende gevels sterk verschillen. Voor de kozijnen in de appartementen aan de terraszijde is een maatwerkkozijn met schuifpui ontwikkeld, dat op de terrassen is geassembleerd. Vanwege de akoestiek is het glas in de 370 binnengevelkozijnen geluidwerend uitgevoerd ter plaatse van de appartementen. De kozijnen in de kopgevels zijn ingekleed in de natuursteenafwerking. Twee weken per verdieping hadden we nodig om het gehele kozijnwerk in de appartementen te monteren. De gevelafwerking is als een sok over het betoncasco getrokken, met als exclusief detail de 22 glazen vloeren van de dakappartementen, waarvoor wij ook de constructie hebben verzorgd.”

Suskasten
De ruim 200 appartementen in de boogconstructie van Markthal Rotterdam zijn ingericht met een ventilatieconcept op basis van natuurlijke ventilatie. Specialist Alusta produceerde en leverde daartoe volledig op maat gemaakte Pascalle ventilatieroosters en zogenoemde ‘suskasten’ in de buitenschil van het gebouw, waarmee zowel de koudeval als de geluidbelasting in de appartementen zoveel mogelijk wordt beperkt. “Dit energiezuinige systeem levert dus ook een hoog niveau van comfort,” vertelt René Cas van Alusta. “Een suskast is een ventilatierooster met een verhoogde geluidwering. Suskasten worden toegepast in situaties waarin een gebouw natuurlijk wordt geventileerd en onderhevig is aan extra geluidbelasting, zoals in Rotterdam. “De suskasten maken gebruik van dempingsmateriaal en resonatoren die voor extra geluiddemping zorgen. In Markthal Rotterdam worden deze suskasten esthetisch weggewerkt in de gevelconstructie om maximaal tegemoet te komen aan de wensen van architect en opdrachtgever.”

Lees meer over: Binnengevel , Innovatie , VMRG

Gevelbouw partners